Εγκέφαλος του κιβωτίου ταχυτήτων - τι είναι και πού βρίσκεται
Ο εγκέφαλος του κιβωτίου ταχυτήτων (TCU ή TCM) είναι τα ηλεκτρονικά που ελέγχουν το αυτόματο κιβώτιο. Με βάση τις στροφές των αξόνων του κιβωτίου, τις στροφές και το φορτίο του κινητήρα, τη θέση του πεντάλ γκαζιού και του επιλογέα ταχυτήτων, αποφασίζει πότε θα αλλάξει ταχύτητα και ελέγχει τις ηλεκτρομαγνητικές βαλβίδες που ρυθμίζουν την πίεση του λαδιού.
Στα παλαιότερα αυτοκίνητα ο εγκέφαλος είναι ξεχωριστή μονάδα, συνήθως μέσα στην καμπίνα (π.χ. κάτω από το κάθισμα ή την κεντρική κονσόλα) ή στον χώρο του κινητήρα. Σε πολλά νεότερα κιβώτια (π.χ. DSG, S tronic, 7G-Tronic) ο εγκέφαλος είναι ενωμένος με το μπλοκ βαλβίδων σε ένα ενιαίο σύνολο, τη μηχατρονική, και βρίσκεται μέσα στο κιβώτιο, βυθισμένος στο λάδι.
Συμπτώματα χαλασμένου αυτόματου σασμάν από βλάβη του εγκεφάλου
- Λειτουργία έκτακτης ανάγκης (limp mode) - το κιβώτιο μένει σε μία ταχύτητα (συχνά στην τρίτη) και το αυτοκίνητο κινείται μόνο αργά.
- Το κιβώτιο «κλωτσάει» - δυνατά τινάγματα όταν βάζετε D ή R και χτυπήματα στις αλλαγές ταχυτήτων κατά την οδήγηση.
- Λάθος αλλαγές ταχυτήτων - το κιβώτιο αλλάζει ταχύτητα πολύ νωρίς, πολύ αργά ή παραλείπει ταχύτητες.
- Δεν μπαίνουν οι ταχύτητες ή το αυτοκίνητο «πετάει» την ταχύτητα - μετά την επιλογή D ή R, ή ξαφνικά στη διαδρομή, το αυτοκίνητο συμπεριφέρεται σαν να είναι στη νεκρά.
- Γράμματα PRND που αναβοσβήνουν ή έχουν σβήσει στον πίνακα οργάνων.
- Λυχνίες και μηνύματα - λυχνία ελέγχου κινητήρα, σύμβολο κιβωτίου ή μήνυμα βλάβης στο κιβώτιο.
- Το αυτοκίνητο δεν παίρνει μπρος - σε ορισμένα αυτοκίνητα ο κινητήρας δεν ξεκινά, όταν ο εγκέφαλος του κιβωτίου δεν επιβεβαιώνει τη θέση P ή N.
- Η βλάβη εμφανίζεται και εξαφανίζεται, π.χ. όταν ζεσταθεί το κιβώτιο ή με υγρό καιρό. Έτσι συμπεριφέρονται οι ραγισμένες κολλήσεις και τα ηλεκτρονικά που έχουν πάρει υγρασία.
Βλάβες στο κιβώτιο ταχυτήτων: ηλεκτρονικά ή μηχανικά;
Δεν είναι όλα τα προβλήματα του αυτόματου σασμάν ηλεκτρονικά. Ορισμένα συμπτώματα προκαλούνται και από φθαρμένα μηχανικά μέρη του κιβωτίου. Ενδείξεις:
- στα μηχανικά μέρη παραπέμπουν το πατινάρισμα (οι στροφές ανεβαίνουν, αλλά το αυτοκίνητο δεν επιταχύνει), τα σφάλματα σχέσης μετάδοσης, η μυρωδιά καμένου λαδιού ή τα ρινίσματα μέσα στο λάδι,
- στα ηλεκτρονικά παραπέμπουν η έλλειψη επικοινωνίας με τη μονάδα του κιβωτίου, τα εσωτερικά σφάλματα του εγκεφάλου και τα σφάλματα στα κυκλώματα πολλών ηλεκτρομαγνητικών βαλβίδων ταυτόχρονα,
- στο λάδι παραπέμπει η πολύ χαμηλή στάθμη ή το παλιό, σκούρο λάδι - τότε πέφτει η πίεση και ο εγκέφαλος καταγράφει σφάλματα, παρόλο που ο ίδιος είναι εντάξει.
Πώς ελέγχετε τον εγκέφαλο του κιβωτίου ταχυτήτων - βήμα προς βήμα
- Ελέγξτε την μπαταρία. Οι εγκέφαλοι κιβωτίου είναι ευαίσθητοι στις πτώσεις τάσης. Μια αδύναμη μπαταρία μπορεί να προκαλέσει σφάλματα σε πολλές μονάδες ταυτόχρονα.
- Διαβάστε τα σφάλματα με διαγνωστικό που υποστηρίζει τον εγκέφαλο του κιβωτίου. Ένα απλό διαγνωστικό OBD συχνά βλέπει μόνο τον εγκέφαλο του κινητήρα και δείχνει μόνο τον γενικό κωδικό P0700. Τα αναλυτικά σφάλματα βρίσκονται στη μνήμη του εγκεφάλου του κιβωτίου. Σημειώστε τα πριν τα σβήσετε.
- Ελέγξτε τις ασφάλειες και το ρελέ τροφοδοσίας του εγκεφάλου του κιβωτίου.
- Μετρήστε την τροφοδοσία και τη γείωση στο φις. Με ανοιχτή την ανάφλεξη, στους ακροδέκτες τροφοδοσίας πρέπει να υπάρχει η τάση της μπαταρίας, και η γείωση δεν πρέπει να έχει αντίσταση.
- Ελέγξτε το φις και την καλωδίωση. Λάδι κιβωτίου ή νερό μέσα στο φις, πρασινωπή οξείδωση στις επαφές ή φθαρμένα καλώδια δίνουν τα ίδια συμπτώματα με έναν χαλασμένο εγκέφαλο.
- Ελέγξτε τη στάθμη και την κατάσταση του λαδιού σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή του κιβωτίου.
- Δείτε τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο: θερμοκρασία λαδιού, στροφές των αξόνων και θέση του επιλογέα. Θερμοκρασία λαδιού που εμφανίζεται ως -40°C σημαίνει συνήθως διακοπή στο κύκλωμα του αισθητήρα ή στο καλώδιό του και δεν αποδεικνύει ότι ο εγκέφαλος έχει χαλάσει.
- Κάντε δοκιμή των ηλεκτρομαγνητικών βαλβίδων, αν το διαγνωστικό το επιτρέπει.
Αν η μπαταρία, η τροφοδοσία, η γείωση, το φις και το λάδι είναι εντάξει και το διαγνωστικό εξακολουθεί να δείχνει εσωτερικά σφάλματα του εγκεφάλου ή έλλειψη επικοινωνίας μαζί του, συνήθως έχει χαλάσει ο εγκέφαλος ή η μηχατρονική.
Κωδικοί σφαλμάτων κιβωτίου - πώς τους διαβάζετε
Η ακριβής σημασία κάθε κωδικού εξαρτάται από τον κατασκευαστή του αυτοκινήτου, γι' αυτό να διαβάζετε πάντα την περιγραφή του κωδικού στο διαγνωστικό. Οι πιο συνηθισμένοι γενικοί κωδικοί:
- P0700 - ο εγκέφαλος του κιβωτίου αναφέρει βλάβη. Ο ίδιος ο κωδικός δεν λέει ποια, οι λεπτομέρειες βρίσκονται στη μνήμη του εγκεφάλου του κιβωτίου.
- P0750-P0770 - βλάβες στα κυκλώματα των ηλεκτρομαγνητικών βαλβίδων αλλαγής ταχυτήτων. Σφάλματα σε πολλές βαλβίδες ταυτόχρονα παραπέμπουν περισσότερο στον εγκέφαλο παρά σε μία βαλβίδα.
- P0882 - πολύ χαμηλή τάση τροφοδοσίας του εγκεφάλου του κιβωτίου. Ελέγξτε πρώτα μπαταρία, ασφάλεια, γείωση και φις.
- U0101 - απώλεια επικοινωνίας με τον εγκέφαλο του κιβωτίου (ο κωδικός καταγράφεται π.χ. στον εγκέφαλο του κινητήρα). Πιθανές αιτίες είναι η έλλειψη τροφοδοσίας, μια χαλασμένη καλωδίωση ή ο ίδιος ο εγκέφαλος.
- U0100 - απώλεια επικοινωνίας με τον εγκέφαλο του κινητήρα, που καταγράφεται στον εγκέφαλο του κιβωτίου. Παραπέμπει περισσότερο σε πρόβλημα με τον εγκέφαλο του κινητήρα ή με τον δίαυλο CAN.
Μπορείτε να οδηγείτε με χαλασμένο εγκέφαλο κιβωτίου;
Η λειτουργία έκτακτης ανάγκης σάς επιτρέπει συνήθως να φτάσετε αργά μέχρι το συνεργείο, αλλά δεν είναι για καθημερινή οδήγηση. Οι απότομες αλλαγές ταχυτήτων και η οδήγηση με μία ταχύτητα επιταχύνουν τη φθορά των συμπλεκτών και άλλων μερών του κιβωτίου, και το λάδι μπορεί να υπερθερμανθεί. Αν το κιβώτιο κόβει ξαφνικά τη μετάδοση της κίνησης στους τροχούς, δηλαδή το αυτοκίνητο «πετάει» την ταχύτητα, ή αν δεν αντιδρά στον επιλογέα, μη συνεχίσετε την οδήγηση.
Τι κάνετε όταν επιβεβαιωθεί η βλάβη: επισκευή ή αντικατάσταση;
Μικρές βλάβες στα ηλεκτρονικά, π.χ. ραγισμένες κολλήσεις, μερικές φορές επισκευάζονται σε εξειδικευμένο συνεργείο. Αν ο εγκέφαλος έχει πάρει νερό ή έχει καεί, η λύση είναι συνήθως η αντικατάσταση με εγκέφαλο ή μηχατρονική με τους ίδιους κωδικούς. Το κόστος και το αν αξίζει η επισκευή τα εξηγούμε στο άρθρο κόστος επισκευής ή αλλαγής εγκεφάλου κιβωτίου ταχυτήτων, και τα συμπτώματα από νερό και κάψιμο στο άρθρο καμένος ή πλημμυρισμένος εγκέφαλος αυτόματου κιβωτίου.
Στο Auto24Parts πουλάμε κυρίως μεταχειρισμένους, γνήσιους εγκεφάλους κιβωτίου ταχυτήτων. Πριν από την αποστολή, ελέγχουμε κάθε εγκέφαλο σε πάγκο δοκιμών: ηλεκτρικά, ηλεκτρονικά, οπτικά και μηχανικά. Στα μεταχειρισμένα ανταλλακτικά δίνουμε εγγύηση 6 μηνών (όροι εγγύησης και επιστροφών).
Δεν ξέρετε ποιος εγκέφαλος ταιριάζει;
Στείλτε μας όλους τους κωδικούς από τον παλιό εγκέφαλο ή μια καθαρή φωτογραφία της ετικέτας του στο contact@auto24parts.com και θα ελέγξουμε τη συμβατότητα πριν κάνετε την παραγγελία. Στέλνουμε σε Ελλάδα, Κύπρο και στις άλλες χώρες της ΕΕ με DHL Express ή FedEx Express, με κόστος 30 EUR και παράδοση σε 1-3 εργάσιμες ημέρες από τη στιγμή που ο courier παραλαμβάνει το δέμα. Το δέμα φτάνει και στα νησιά όπου εξυπηρετεί ο courier (αποστολή και παράδοση).
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί μια αδύναμη μπαταρία να προκαλέσει σφάλματα στο κιβώτιο;
Ναι. Η πτώση τάσης κατά την εκκίνηση μπορεί να προκαλέσει την καταγραφή σφαλμάτων επικοινωνίας στο δίκτυο CAN και σφαλμάτων του εγκεφάλου του κιβωτίου, παρόλο που ο ίδιος ο εγκέφαλος είναι εντάξει. Πριν αλλάξετε τον εγκέφαλο, ελέγξτε την μπαταρία και τη φόρτιση.
Η αλλαγή λαδιού θα φτιάξει έναν χαλασμένο εγκέφαλο;
Όχι. Το καινούργιο λάδι βοηθά όταν τα προβλήματα οφείλονταν σε παλιό ή βρόμικο λάδι και στη λειτουργία των βαλβίδων. Αν έχουν χαλάσει τα ηλεκτρονικά του εγκεφάλου, η αλλαγή λαδιού δεν θα τα επισκευάσει.
Ελέγχει κάθε διαγνωστικό τον εγκέφαλο του κιβωτίου;
Όχι κάθε διαγνωστικό. Ένα βασικό διαγνωστικό OBD συχνά συνδέεται μόνο με τον εγκέφαλο του κινητήρα. Για να διαβάσετε τα σφάλματα και τα δεδομένα του εγκεφάλου του κιβωτίου, χρειάζεστε διαγνωστικό που υποστηρίζει το κιβώτιο της συγκεκριμένης μάρκας.
Ανάβει πάντα λυχνία όταν χαλάσει ο εγκέφαλος;
Όχι πάντα. Μερικές φορές η βλάβη εκδηλώνεται μόνο με τινάγματα ή πρόβλημα σε μία ταχύτητα, και το σφάλμα καταγράφεται μόνο στη μνήμη του εγκεφάλου του κιβωτίου.
Χρειάζεται προγραμματισμό ο εγκέφαλος του κιβωτίου μετά την αλλαγή;
Στα περισσότερα νεότερα αυτοκίνητα ναι: ο εγκέφαλος πρέπει να κωδικοποιηθεί στο αυτοκίνητο και μετά να γίνουν οι προσαρμογές, ώστε το κιβώτιο να αλλάζει ομαλά ταχύτητες. Σε ορισμένα παλαιότερα αυτοκίνητα αρκεί ένας εγκέφαλος με συμβατούς κωδικούς. Λεπτομέρειες θα βρείτε στο άρθρο για την επισκευή και την αλλαγή του εγκεφάλου του κιβωτίου.
Πού βρίσκεται ο εγκέφαλος του κιβωτίου ταχυτήτων;
Εξαρτάται από το κιβώτιο. Ο ξεχωριστός εγκέφαλος μπορεί να βρίσκεται στην καμπίνα ή στον χώρο του κινητήρα, ενώ στα κιβώτια με μηχατρονική ο εγκέφαλος είναι μέσα στο κιβώτιο, μαζί με το μπλοκ βαλβίδων.